Trung tuần tháng 9, triển lãm "Loài Plastic" tại
TP Hồ Chí Minh thu hút đông đảo các bạn trẻ bởi những tạo hình quái vật 3D độc
đáo, sống động. Những con quái vật này được lắp ráp từ rác thải nhựa quen thuộc
như muỗng, ống hút, nắp chai, ly nhựa, túi nilon, khăn ướt....Đây là các tác phẩm
xuất sắc bước ra từ dự án cùng tên
được khởi động từ tháng 7.
Không chỉ tham
quan mô hình quái vật, người
xem còn được tìm hiểu về đặc trưng của các "loài" rác thải nhựa
từ hình ảnh đồ họa, tên gọi, xuất xứ, số năm phân hủy đến tốc độ sinh sôi và độ
nguy hiểm của chúng. Tất cả được thể hiện sinh động như bản phân tích khoa học
một cá thể sống. Chủ đích của dự án "Loài Plastic" nhằm đánh động một
vấn đề nhức nhối: rác thải nhựa đang trở thành những con quái vật đáng sợ hủy
diệt đời sống, hệ sinh thái của con người. Từ đó, ban tổ chức mong muốn mọi người
trước khi sử dụng đồ nhựa, đặc biệt là nhựa dùng một lần, hãy cân nhắc kỹ càng.
Đối tượng để dự án phi lợi nhuận này hướng đến là người trẻ.
Nhờ kết hợp
hài hòa giữa hình thức online và offline cũng như giữa nghệ thuật và công nghệ, dự án cung cấp các
kiến thức về nhựa, về môi trường rất dễ hiểu, tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ.
Mô hình quái vật trong triển lãm "Loài Plastic" thu hút đông đảo bạn
trẻ tham quan.
Năm nay, dự án "Phố bên đồi" được khởi động bằng
cuộc thi sáng tác "Vào miền nghệ thuật" tại dốc Nhà Làng, Đà Lạt. Cuộc
thi dành cho các gương mặt đam mê
nghệ thuật, thiết kế, kiến trúc và mong muốn chung tay cùng cộng đồng tạo nên
những không gian sống thân thiện với môi trường.
Cụ thể, các
thí sinh sẽ thực hiện bản vẽ, phối thiết kế... và phóng tác trên bối cảnh dốc
Nhà Làng để biến con dốc ít người biết đến này trở nên cuốn hút, độc đáo nhờ
nghệ thuật đương đại. Điều quan trọng, ngôn ngữ nghệ thuật đương đại của tác phẩm
phải hài hòa với hệ sinh thái, giữ gìn cấu trúc bản địa và gắn bó với cộng
đồng dân cư.
Theo ban tổ chức, người dự thi thậm chí không cần thiết kế
cầu kỳ mà chỉ cần bố trí sáng tạo các mảng xanh, trồng thêm cây cối, hoa cỏ...
thì cũng được coi là một tác phẩm nghệ thuật. Từ các tác phẩm này, người dân sẽ có thêm cảm hứng, ý thức
giữ gìn không gian sống của chính mình. "Phố bên đồi" vốn được biết đến
là dự án nghệ thuật cộng đồng đa hình thái đầu tiên tại Việt Nam.
Dự án ra đời năm 2016 do nghệ sĩ Nguyễn Trung Hiền và các
bạn trẻ hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp sáng tạo thành lập. Mỗi năm, dự án
có một chủ đề riêng biệt. Thông qua nghệ thuật đương đại, cộng đồng và du lịch,
"Phố bên đồi" hướng đến nâng cao nhận thức về bảo tồn di sản, bảo vệ
môi trường và phát triển bền vững.
Trước đó, hồi
tháng 4, triển lãm sắp đặt "Rồng rắn lên" của nghệ sĩ đương đại
Trần Nguyễn Ưu Đàm gây choáng ngợp cho công chúng thưởng lãm. Những con rắn nilon được thổi
căng bằng hệ thống ống pô xe máy, bò ngoằn ngoèo trên sàn khiến người xem hãi hùng. Con voi nilon khổng
lồ, những vật dụng hằng ngày bị nhồi nhét bởi rác thải, khí thải… ngả ngốn, ngột
ngạt trong không gian chật hẹp. Ưu
Đàm muốn đem đến ẩn dụ: vì mưu
sinh, con người ngụp lặn trong những dòng khí thải do mình tạo ra mỗi
ngày. "Chúng ta phải chống lại con mãng xà độc ác, bò ra từ những chiếc xe
gắn máy. Nó siết lấy chúng ta, len trong hơi thở, tràn vào từng ô nhỏ trong phổi, dần giết chết ta. Nếu chúng ta
không sớm hành động, nó sẽ ngày càng mạnh" - anh chia sẻ.
Ở lĩnh vực nhiếp
ảnh, gây dấu ấn thời gian qua phải kể đến triển lãm "Hãy cứu biển"
của nhiếp ảnh gia Lekima Hùng hồi tháng 6 tại Hà Nội. Đây là triển lãm ảnh đầu
tiên về rác thải nhựa ở Việt Nam, đánh dấu bước khởi đầu của dự án "Save
Our Seas" của chính Lekima Hùng. Triển lãm giới thiệu hơn 100 bức ảnh được chọn lọc từ 3.000 bức do anh
ghi lại trong năm 2018 bằng hành trình 7.000km xuyên Việt.
Thông qua triển lãm, công chúng có cái nhìn bao quát về
thực trạng rác thải nhựa đang báo động tại nước ta. Những bức ảnh ghi lại rác
thải, bao nilon, chai nhựa ngập các bờ biển, sông nước… khiến ai cũng nhói buốt.
Lekima Hùng tâm sự: "Tôi không muốn áp đặt mọi người phải làm cái này cái
kia, nhưng hãy nhìn những điều
đang bày ra trước mắt, thử một ngày
không dùng đồ nhựa, sẽ cảm nhận được sự nhẹ nhõm của Trái Đất này như thế nào.
Với thông điệp
"Chỉ có hành động mới mang lại sự thay đổi", thông qua các bức ảnh,
tôi muốn kêu gọi sự chung tay hành động của cả cộng đồng, của các ban, ngành, tổ
chức, doanh nghiệp để giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa".
Nghệ thuật
sinh thái (eco-art) là thuật ngữ chỉ các loại hình nghệ thuật gắn liền với
các hoạt động về sinh thái, nhấn mạnh các nguy cơ, kêu gọi và nâng cao nhận thức
của cộng đồng về môi trường. Nghệ thuật sinh thái hướng đến cải thiện mối quan
hệ giữa con người và tự nhiên. Loại hình nghệ thuật này thường gắn liền với các nghệ sĩ đương đại và chính
các nghệ sĩ nhiều lúc cũng là nhà hoạt động môi trường. Do đó, rất nhiều tác phẩm
nghệ thuật theo trường phái này là kết quả hợp tác của nhiều nghệ sĩ, nhà khoa
học, các cộng đồng sinh hoạt và các nhà giáo dục.
Một tác phẩm làm từ bao nilon
trong triển lãm sắp đặt
"Rồng rắn lên" của nghệ sĩ Trần Nguyễn Ưu Đàm.
Eco-art xuất
hiện từ thập niên 60 của thế kỷ trước và phát triển rất mạnh trên thế giới
nhưng chỉ mới xuất hiện ở Việt Nam trong vài năm trở lại đây. Có thể kể đến một
số dự án như triển lãm sắp đặt "Những can thiệp nối dài" của
Lê Phi Long năm 2017, "Cây ký ức - Cây hy vọng" của nghệ sĩ thị giác
Ly Hoàng Ly năm 2018. Tuy nhiên, hai dự án này đều không để lại ấn tượng mạnh.
Theo phân tích của bà Lê Thanh Hải, Trưởng ban tổ chức cuộc thi ảnh "Di sản Việt
Nam", cái khó của nghệ thuật sinh thái, nhất là ở mảng nhiếp ảnh, đó là dễ
đụng chạm đến lợi ích của cá nhân, tổ chức hoặc địa phương nào đó khi nhiếp ảnh
gia ghi lại cảnh quan bị tàn phá, ô nhiễm… Chưa kể, khi tác phẩm ra đời, việc
xin cấp phép để được trưng bày, giới thiệu rộng rãi đến công chúng cũng
vướng nhiều khó khăn.
Phải đến năm 2019, nghệ thuật sinh thái mới thực sự trỗi
dậy và bùng nổ bằng hàng loạt dự án được đầu tư bài bản, quy mô. Lý giải về điều
này, nhiều người cho rằng năm 2019
là năm nước ta đẩy mạnh các hoạt động về môi trường trên nhiều lĩnh vực. Việc
giảm thiểu đồ nhựa dùng một lần, hạn chế bao nilon, sử dụng ống hút tre hoặc giấy
thay cho ống hút nhựa… đã được nhiều nơi triển khai. Bởi rõ ràng, vấn đề
ô nhiễm môi trường hiện nay không còn là chuyện xa xôi mà đến ngay cửa ngõ mỗi
nhà. Tại triển lãm "Hãy cứu biển", ban tổ chức thông tin mỗi năm trên
toàn cầu có tới 8-12 triệu tấn nhựa rò rỉ ra biển và phải mất 400-1.000 năm để
chất thải nhựa phân hóa hoàn toàn trong môi trường, có 100.000 động vật biển bị chết vì nhựa. Riêng Việt Nam, hằng
năm chúng ta thải ra đại dương khoảng 0,28 đến 0,73 triệu tấn rác thải nhựa.
Trên đà tăng trưởng chóng mặt, ngoài vấn đề rác thải, nước ta còn phải đối mặt
với các vấn đề ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng tiêu cực tới sự phát triển kinh tế và sức khỏe
con người.
Tất cả buộc giới
nghệ sĩ phải lên tiếng và hành động. Không đóng khung trong những thủ pháp xưa
cũ và cái đẹp ve vuốt, họ tìm tòi mọi ngóc ngách để cho ra đời tác phẩm
sáng tạo, gần gũi, đánh động dư luận và có sức lan tỏa mạnh. Sử dụng tiếng nói
của nghệ thuật đương đại kết hợp với đặc trưng cộng đồng bản địa, tác phẩm của
nghệ thuật sinh thái luôn tăng cường sự tương tác giữa nghệ sĩ và công chúng, tạo
sự đối thoại để đi tìm giải pháp.
Dù vậy, nói như nhiếp ảnh gia Lekima Hùng: "Nhận thức của người dân về môi trường hiện
nay vẫn chưa cao. Đề tài sinh thái cũng mới được các nghệ sĩ của chúng ta chú ý
trong vài năm trở lại đây. Tôi nghĩ, "cuộc chiến" này mới chỉ ở giai
đoạn đầu. Hy vọng sẽ có thêm nhiều dự án nghệ thuật khác chú trọng vấn đề
này".
MAI NGA
(VNCA)
Tin
bài khác:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét