Năm 1887,
Colègan, một tu sĩ người
Pháp, đã đặt những bước chân đầu tiên thám hiểm đỉnh Puvan. Và lần đầu
tiên trong đời, người đầu tiên trong lịch sử vùng đất, ông đã nhìn thấy cây sầu
(Oghdgerygwbbvchfh gfdutvyt) nở hoa. Trong những đoạn ghi chép rời rạc, run rẩy,
ông viết: “Những đóa hoa sầu đẹp đến nỗi đáng đánh đổi cả cuộc đời người để được
trông thấy chúng dù chỉ một lần”.
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư
Và ông ta đã chết ngay sau đó, chết lặng lẽ trên dãy núi
Puvan bí ẩn. Những mẩu xương vụn bị
thú rừng tha về hang làm đồ chơi cho bầy thú con, chỉ ít dòng ghi lại
gói trong chiếc thùng sắt mãi về sau này lưu lạc trong nhân gian. Nhiều người đã đọc, họ tò mò lên núi mà
không biết rằng sầu chỉ trổ bông dưới
cơn mưa đầu tiên sau mười ba tháng hạn liên tiếp, không một giọt nước trời nào
rớt lên đỉnh núi xa xăm. Vài người biết được điều đó, họ đã thấy bông sầu
nở nhưng họ không sống sót để trở về.
Đó là tất cả
thông tin mà Vĩnh có khi bắt đầu cuộc hành trình lên đỉnh Puvan. Củi, thằng
bé chăn dê dưới chân núi mà Vĩnh thuê
dẫn đường, thì hằn học: “Đồ quỉ - cây đó xài không được, dê còn chê, hổng
biết mọc làm chi mà vô duyên vô dùng, tui đái vô mấy gốc cây đó hoài cho đỡ tức.
Má tui nói cây sầu sống bằng xương dê, xương trâu bò, năm nào bầy dê nhà tui chết nhiều sầu mới trổ bông…”.
Coi như thằng Củi biết nhiều. Còn
Dịu thì chẳng có tí thông tin gì, chỉ biết Vĩnh tới đó thì cô cũng tới đó, nếu
có cáp treo thì tốt, không có cũng chẳng sao, Vĩnh leo núi cô sẽ leo núi cùng
anh. Chỉ mong sau chuyến đi này cô được khoản tiền kha khá gửi về quê.
Nơi đó có đứa
con nhỏ của cô đang sống với má. Mười tám tuổi cô lấy chồng, chín tháng sau ly
dị, bữa ra tòa hai đứa còn nắm tay cười ngỏn ngoẻn suốt dọc đường, bà con nhằn: chưa thấy cặp nào bỏ nhau vui vẻ
như tụi bây. Họ không biết hai đứa đã ngoéo tay hứa với nhau rồi, đây là
ly dị giả đò thôi, chỉ để làm thủ tục cho Dịu đi lao động ở Đài Loan, thương nhau rồi có ly dị một chục lần cũng sẽ
nối lại tình xưa, dễ ẹt. Lúc
Dịu về sẽ cưới thêm lần nữa, không chừng còn rình rang hơn lần đầu.
Lúc Dịu về, cô
lặng lẽ cất cái chòi nhỏ ở góc vườn nhà má ruột, bẻ xoài sống nhai rau ráu mà nước mắt ràn rụa, cô có con với
một ông chủ Đài Loan vô lại và bà chủ còn vô lại hơn khi đẩy cô tay trắng ra đường. Chồng cô xách
mác vót qua nhà, chém vào gốc cột: “Sao kỳ vậy, em hứa với tui là mình
chỉ giả đò ly dị thôi mà, sao kỳ vậy, kỳ quá?”. Dịu nuốt nước mắt, nắn cái mặt câng lên, trâng tráo: “Hồi đó
khác, bây giờ khác”.
Và cái khác biệt
gây đau đớn nhất là cái bụng binh rỉnh sau làn áo. Ọc ạch đi làm cỏ rẫy kiếm ít
tiền sinh con, Dịu hay bắt gặp chồng (đã cũ) của mình mon men bên kia
sông, ngó theo. Tóc anh ta dài ra, người ốm o còm cõi, chắc là nhiều đêm không ngủ được. Một bữa mở cửa
ra thấy anh ta say rượu nằm trước nhà. Cũng bữa đó Dịu sinh, cô cắn môi bước
qua giấc ngủ của chồng, một mình đến trạm y tế. Tối sau, anh ta lọ mọ tới thăm,
lúc đầu chỉ đứng đằng xa ngó day diết, một hồi mới lại gần, nói như hụt hơi:
“Chắc là thằng nhỏ này biết kêu ba bằng tiếng Việt - ngó thấy Dịu sắp phản ứng,
anh ta nói luôn - tui thương nó như
con tui, thiệt mà…”.
Vì câu
nói đó Dịu gửi con lại cho má, bỏ lên Sài Gòn kiếm sống. Sự bao dung đôi khi
gây đau như mũi dao. Và Dịu trở thành gái bao, tự xem đó là một nghề sống được,
cô cười cợt câu cửa miệng mà tụi bạn nghề hay thở than: “dòng đời đưa đẩy”.
Vĩnh gặp Dịu vào một hôm nào đó mà cả hai đều không nhớ rõ, chỉ biết cái cách
cô nhai nước đá lóc cóc giữa bữa tiệc
sang trọng làm Vĩnh buồn cười. Và Vĩnh để cô lại bên mình rất lâu, chỉ
vì cô luôn nấn ná chờ hết chương trình
chiếu phim mới chịu trút áo xống trước
mặt anh, đôi nam nữ trong bộ phim Hàn đã đến được với nhau, cô vui,
nhưng khi họ gặp trắc trở, nước mắt cô tràm trụa, cô còn buột miệng chửi thề mỗi
khi vai ác bắt đầu bày ra âm mưu
thâm độc nào đó: “Má nó, ngon ha, ngon thì chui ra đây, tao bẻ lọi cổ…”.
Vĩnh để cô ở lại lâu vì lúc gần sáng cô nhớ con, nhớ chồng thường dịch ra mép giường chênh vênh và khóc.
Vĩnh thì
chẳng có nỗi nhớ nào sâu sắc đến nỗi phải thức giấc vào giờ đó. Một thằng bé
gào khóc ngơ ngác trước căn nhà sập
bẹp, cháy rùng rùng sau trận bom, đó là hình ảnh đáng nhớ nhất, đau buồn
nhất cũng bị đè lấp bởi những ký ức mờ nhạt, trống rỗng, mù mù những khuôn mặt
người, những cuộc chơi cũng na ná giống
nhau cũng rượu và những cô gái đẹp. Ngoái nhìn quá khứ nghĩa là tương lai, hiện tại không có gì để
làm, anh thì quá bận rộn, anh phải kiếm tiền và dùng tiền đó đi đến những nơi đẹp
nhất, sở hữu những thứ đẹp nhất. Nếu giật mình nghe tiếng khóc của cô gái gọi
vào những khuya xa, anh chỉ nằm im, nghĩ: sắp sáng rồi, bữa nay làm gì, đi đâu
ta?
Và khát vọng được xem sầu nở trên đỉnh Puvan luôn luôn chập
chờn trong tâm tưởng. Vĩnh chờ cơ hội đó đã mười lăm năm, và trong mười lăm năm đó anh đã đi gần như khắp các
châu lục, khám phá những ngọn núi, dòng sông, những vùng đất được xem là đẹp nhất.
Sau chuyến đi Hồng Kông xem triển lãm viên kim cương lớn nhất thế giới, Vĩnh về nhà và mơ thấy những cây sầu trên đỉnh
Puvan bị mây ngậm vào miệng, ướt đẫm. Vùng đất rộng lớn bao gồm cả núi Puvan đã
không mưa suốt mười ba tháng ròng;
và cô phát thanh viên điệu đàng trong chương trình dự báo thời tiết nói rằng sẽ có mưa, trong vòng một tuần nữa. Vĩnh vùng dậy,
bắt đầu cuộc hành trình, gọi Dịu đi theo. Dịu chẳng hỏi han gì suốt một chặng
đường đi, cô không quan tâm anh đi đâu, làm gì. Cô chỉ cần tiền và anh thì cần
cô trong đoạn đường này, vậy thôi.
Nhưng đến chân
dãy núi Puvan hoang vu, phế tích thì Vĩnh nghĩ cần thêm một người dẫn đường. Thằng Củi lù lù hiện ra, một
linh hồn mười lăm tuổi trong cơ thể đứa bé lên chín, ở trần, gầy nhom, lem luốc,
hai xương vai bén ngót, nhô lên cao, môi nẻ ra, bong những cái vảy nhỏ. Dịu hỏi:
- Ê, nhỏ, làm
gì ở đây?
Nó cười, toàn khuôn mặt chỉ long lanh một hàm răng trắng
nhởn:
- Tui chăn dê.
- Dê đâu?
Nó lon ton chạy vào hốc núi và lôi ra con dê mỏng dính, một
bộ xương xơ xác. Nó chỉ tay mông
lung:
- Hồi trước
tui chăn cả bầy mười mấy con. Hạn quá nên tụi nó chết hết rồi. Bây giờ chỉ còn
con Danh này thôi.
Thử nghĩ có tay máy nào đó chụp ảnh thằng bé còm này với
chú thích “chăn dê”, người xem hỏi
dê đâu, anh ta nói dê chết hết rồi, hạn hán quá lâu, cỏ cây cháy lá hết, nguồn
nước cũng kiệt nên chỉ còn một con dê, nhưng con dê đó cũng chui vào hốc đá trốn nắng, nó kiệt sức lắm rồi. Cũng như
chụp ảnh cái hồ nước trống không với chú thích “hai con vịt”, hỏi vịt đâu anh
ta bảo vịt vừa bơi ra khỏi hồ. Vĩnh bỗng buồn cười. Thằng bé chăn dê tinh tế nhận
ra ngay cái nhìn thiếu niềm tin của Vĩnh, nó lôi ngay trong cái bị bàng
rách rưới một cái đầu lâu dê với những
hốc xương trống rỗng, hai sừng nhọn vút ra phía sau: “Tui nói thiệt. Đây là con
Chương nè, tụi tui thân lắm, nó toàn nằm ngủ chung với tui. Năm ngoái nó dám
đánh nhau với chó rừng để cứu tui, nhưng giờ nó chết rồi, tui nhớ nó muốn
khùng”. Thằng bé mếu máo nhưng hai mắt ráo hoảnh, dường như nước mắt cũng bị
cái nắng dai dẳng rút cạn, bay hơi đi.
Và thằng người
khô quắt bắt đầu thể hiện uy quyền của người bản địa, nó ngó bọn Vĩnh, mắt trợn
tròng trợn trạc, nuốt nước miếng,
hắng giọng:
- Mấy người đi
đâu đây?
Vĩnh ngó lên đỉnh
núi Puvan đã mù mù mây. Thằng bé cười ngạo nghễ: “Coi tướng ông không biết đường lên đó đâu”. Vĩnh cười: “Tôi
không cần biết, vì cậu sẽ dẫn đường cho tôi. Ba chục ngàn, đủ chớ?”.
Thằng bé lẩm nhẩm, ba chục ngàn hả, ba chục ngàn thì mua
được ba chục gói mì tôm. Những gói mì mới tinh từ tay ông Tàu chủ quán cứ lào
xào trong tâm trí của thằng bé khiến đôi mắt khô vàng sáng lên. Không có cuộc
trả giá nào, rẻ mạt, Dịu nghĩ thầm, chua xót. Không hiểu sao cô nghĩ tới con
mình.
Cô nhìn khuôn mặt đẹp như tạc từ đá của người tình, cô
không thấy lạ chút nào nếu anh lạnh lùng, tàn nhẫn thêm chút nữa. Như đã từng bắt cô phải đếm lại tiền
công trước mặt anh. Như đã từng lạnh lùng bỏ đi trước dù cô say mèm vấp té ngay
thềm khách sạn. Như thường bỏ mặc
lúc cô ngấm rượu, da thịt phơi trần, không đắp giùm một tấm khăn, tấm áo. Cô chỉ
ngạc nhiên trước vẻ bồn chồn, háo hức của anh với Puvan, trước sự da diết của
anh với Puvan, trong lúc chờ thằng bé “đem con Danh về cất đàng hoàng mới được,
lúc này ăn trộm dữ lắm, với lại tui phải cho má tui hay, mắc công má tui lo”.
Thằng bé tên Củi,
chứng tỏ bà mẹ cũng tự trọng khi đặt tên con, Vĩnh hơi nhếch mép cười khi nghĩ
tới điều đó. Đó là cảm giác bình thường cuối cùng trước khi anh bỗng chông chênh, hơi dại đi, cảm giác anh hay
có khi sắp đến một kỳ quan nào đó. Vĩnh hơi vấp ở những gờ đá đầu tiên. Không hề
có con đường mòn nào.
Vùng núi Puvan nằm sát biên giới, ngày xưa mỗi năm vài lần thổ phỉ tràn sang cướp bóc. Chỉ
còn một làng nhỏ đìu hiu hơn
hai chục nóc nhà và lời nguyền chết chóc của những bông hoa sầu trên đỉnh núi đã
làm vùng đất này càng hoang vắng hơn.
Thằng Củi kể người làng nó căm thù những cây sầu trên đỉnh Puvan, người ta gạt
đi trước những lời đồn đãi rằng bông sầu đẹp, đẹp gì cái thứ đó, đẹp gì
ác nhơn ác đức vậy! Năm nào cây trổ
bông thì cả làng đói nhưng không ai đốn bỏ chúng được, dường như chúng
không phải là cây mà là đá. Chẳng ai, kể cả trẻ con, muốn lên đỉnh núi u buồn
đó, người ta dần quên lãng trên Puvan còn có những cây sầu. Năm nay nửa làng đã
bỏ vào thành phố làm mướn, ăn xin.
Và những con
dê được mang tên đám bạn Củi để lúc gọi lên nó thấy ấm lòng. “Trễ lắm là
tối nay xóm tui có mưa” - trong cơn
hưng phấn, đứa bé khoái chí chỉ về phía làng mình, nhưng ngay lập tức ngón tay nó hơi cong lại, như thể
chỉ cần thẳng ra là tay nó hướng ngay vào sự nghèo khó, hắt hiu. Thằng Củi luôn
miệng kể lể, nó bò lên trước,
trông như con thằn lằn nằm vắt trên những tảng đá dựng, thỉnh thoảng nó dừng lại
chờ Vĩnh và Dịu, thỉnh thoảng nó ngây ra nhìn người đàn ông xa lạ và ngượng ngập cười xòa
khi ánh mắt của mình bị Vĩnh bắt gặp: “Hồi nào giờ tui chưa biết mặt ba tui, tui nhìn coi ông có chỗ
nào giống tui không?”. Câu nói làm Vĩnh khựng lại một thoáng và Dịu nhớ con đến
rã rời. Đỉnh Puvan như lún mãi vào những đám mây đen.
- Tối nay trời chắc mẻm mưa - thằng Củi hớn hở - Con Danh
chắc khoái lắm, thể nào nó cũng chạy ra sân tắm một bữa đã đời.
Vĩnh còn mong gì hơn, cơn mưa đầu tiên sau hơn bốn trăm ngày nắng như thiêu như rang, và sầu
trổ những bông hoa đầu tiên. Vĩnh cảm giác mình chờ lâu hơn mười lăm năm, chờ trước cả khi anh đọc được những
dòng chữ nguệch ngoạc đổ tháo của vị tu sĩ người Pháp được trưng bày
trong viện bảo tàng. Puvan luôn ẩn hiện vào trong những ngày mai của anh, giúp
anh ngồi dậy sau trống rỗng sau mỗi cuộc chơi sau mỗi chuyến đi ta bà thế giới. Anh gần như chạm tay vào tất cả những
gì mình muốn, tận mắt nhìn thấy những gì mà người đời ca tụng là tuyệt vời nhất, chỉ những bông
sầu trên đỉnh Puvan không tùy thuộc vào tham vọng hay sự giàu có của anh, chỉ
những bông hoa sầu trên đỉnh Puvan trong lòng anh cứ mỗi năm một lần tan
tác trước những cơn mưa sớm.
Nhưng bây giờ anh đã gần những bông sầu hơn bao giờ hết, ý nghĩ đó làm Vĩnh bươn lên trước một khoảng xa. Dịu bị tụt lại
vì mệt, thằng Củi cũng ở cùng cô. Dịu bẻ cành gai viết tên nó lên thân
cây chỉ còn tươm chút nhựa: “Củi
đang ở đây”, thằng Củi sướng rơn khi vân ve ngón tay dơ èm quanh chữ Củi, nó
nói tên nó sao mà gọn hơ. Lần đầu tiên nó thấy được đường nét của tên mình.
Nhưng Củi không chơi lâu, trong lúc
chờ chân Dịu đỡ mỏi, nó bứt dây leo xâu những chai nhựa đựng nước mà bọn Vĩnh,
Dịu đã trút cạn vào hai cổ họng khát khô, quảy lên vai, xúng xính: “Để
dành hạn đi vô suối lấy nước uống. Má tui quí mấy cái chai này lắm, đựng nước mắm,
nước màu cũng tiện”. Thằng Củi phân trần, coi bộ nó sợ Dịu đòi lại.
Thằng Củi làm Dịu nhớ con, dù chẳng có liên hệ nào rõ
ràng. Củi lớn, con Dịu vẫn còn nhỏ, Củi đen nhẻm, con Dịu lại trắng trẻo, xinh
đẹp. Nhưng không có gì chắc chắn thằng Củi không là hình ảnh của con Dịu mười năm nữa. Cô bâng quơ:
- Ở với má khổ
quá hả?
- Khổ gì
đâu... Chăn dê cũng sướng... - thằng
Củi ngỏn ngoẻn - không được ở với má mới buồn dữ.
Trời ơi, sau
câu nói đó thì Dịu muốn về nhà ngay lập tức. Ngó xuống bãi đất lổn nhổn
xương khô - cô không phân biệt được xương của súc vật hay của người - xa vợi dưới
kia, cô bỗng ngẩn ngơ không hiểu làm sao mình lại kẹt trên một triền núi xa lạ
này. Vĩnh vẫn không ngoái lại, bươn
tới đỉnh núi, tới cơn mưa, tới những cây sầu. Dịu cũng đứng lên, bấu víu từng gờ
đá vẫn còn nóng rẫy. Cô muốn cùng Vĩnh tàn chuyến đi này, chuyến cuối
cùng của một Dịu gió sương. Cô muốn
nói một lời từ giã.
Nhưng đến cuối
chiều cả ba người mới cùng đứng với nhau, nơi đỉnh núi. Vĩnh ở sẵn đó, không có
vẻ gì chờ cô. Trước mặt anh
là những cây sầu với những vòm lá đã héo hắt, chực rụng khỏi cành. Mưa lay phay, đỉnh núi Puvan bị buốt trong
hơi nước. Trời tối rất nhanh, như thể sau cái chớp mắt màu trời lại thẫm hơn.
Thằng Củi lo tối quá không về nhà kịp, nó đứng lóng ngóng như bị nước nóng đổ
đít, mà hai vị khách không có vẻ gì muốn quay xuống núi, nghĩa là nó
cũng chưa chạm tay tới món tiền
công. Đành chờ đợi.
Mưa bắt đầu nặng
hạt, thằng Củi quay tròn dưới
làn mưa, nó muốn xuống núi để cho má nó hay, mưa rồi, mưa thiệt rồi. Củi sướng
như sắp ngất đi, nó lôi cái đầu lâu con dê tên Chương ra nói như khóc, tắm mưa
nè mầy, tao đã biểu mầy ráng chờ, thể nào cũng được tắm mưa, mầy không
nghe, mầy chết. Dịu đứng gần đó, tóc chảy ướt rượt, ứa nước mắt vì thằng nhỏ đã
héo tới mức dầm trong mưa càng quắt
queo hơn. Vĩnh thì như phát
điên, như đang mộng du khi những vòm lá chết của những cây sầu bỗng phát
sáng. Chúng cuốn tròn lại như một
búp hoa và từ từ rẽ thành từng cánh từng cánh lấp lánh.
Vĩnh nín thở.
Sầu trổ bông.
Lần đầu tiên
trong đời, thằng Củi thấy bông sầu nở. Nó nghĩ mấy người thành phố này cũng rảnh
thiệt, chắc là hết chuyện làm, nên lặn lội biết bao xa chỉ để tới ngó bông sầu.
Trong mắt nó bông sầu còn tệ hơn bông bí vì bông bí ăn được. Thằng Củi bỗng lên tiếng:
- Thôi, tui về, để má tui dầm mình hứng nước mưa tội bả.
Dịu định nói gì
đó để giữ nó lại, nhưng khi nhìn vào nó, Dịu đọc được sự căm ghét những kẻ vì
bông sầu mà đã cầu mong cơn nắng thật
dài, không cần biết nơi này những bầy dê chết cong queo trên đồng cỏ cháy. Dịu
giúi ít tiền vào tay thằng Củi, nó không tỏ vẻ mừng, dường như có mưa là có
khoai ăn có cơm ăn, nó cũng không cần tiền của những người xa lạ nữa. Và thằng
Củi đã biến mất sau màn mưa,
chìm lỉm vào bóng tối. Chỉ thấy cái đầu nó nhấp nhô ngọ nguậy rồi bặt
tăm. Còn lại tiếng đất đá tuôn rào rào. Dịu lo cho thằng Củi, bỗng dưng...
Không hạt mưa
nào xuyên qua vầng sáng kỳ ảo của những bông sầu. Vĩnh bảo Dịu trốn vào đó, và
khi quay nhìn lại cô đã ngủ, tay nắm chặt cái túi xách nhỏ. Vĩnh biết
trong đó có cái hình cưới, cô cài
cành bông giả màu hường lên đầu, quê òm, cười thẹn thò bên cạnh người con trai hơi đen, cũng quê òm. Cô ta
không cần tìm kiếm và chờ đợi bông sầu. Nên cô ta ngủ khi bông sầu vẫn nở và vẫn
rạng rỡ những sắc màu, ngủ như khi
anh vẫn còn nằm trên người
cô. Một cuộc đời hèn mọn với những ước mơ hèn mọn luôn làm Vĩnh khó chịu lẫn một
chút ngạc nhiên.
Nhưng những gì
anh có, anh hưởng thụ nửa đời qua đã
tầm thường nhạt nhẽo trước những
bông sầu đang chuyển sang phớt tím, trong vắt, hắt sáng lên vùng trời tối tăm
mưa gió. Bất ngờ anh không nghĩ ra cái gì còn có thể đẹp hơn nữa. Không
còn cái gì xứng đáng với những bông sầu để thay thế trong ý nghĩ về ngày mai của
anh.
Và anh biết làm sao với ngày mai? Còn gì để mà chờ đợi,
mà chinh phục nữa? Anh còn níu được gì để ngồi dậy mỗi ban mai? Vĩnh quì trước vòm bông sầu, rối bời vì ý nghĩ
đó. Cô gái giang hồ kia sống vì con, vì mối tình ngắc ngoải, bị xé lìa; thằng
bé tên Củi thất học kia còn có mẹ; anh thì không vì ai, không vì cái gì hết.
Anh thấy sợ hãi ngày mai trống rỗng kia. Hoang mang. Ngơ ngác. Rã rời. Vụn nát. Vĩnh gần như quị xuống khi những bông hoa bắt đầu tím
thẫm, như màu môi của Lam, mối tình đầu của anh khi người ta vớt xác cô ở
ngã ba sông. Vĩnh chứng kiến cô rơi
khỏi tàu nhưng Vĩnh chẳng làm gì cả, Vĩnh không biết làm gì trước những xoáy nước, Vĩnh sợ. Như Vĩnh
không biết làm gì trước những
vụn thịt rơi vãi của những người thân mình trong một buổi bom đạn hôm xưa.
Lúc Dịu thức dậy, người đã ướt đầm mồ hôi vì hình ảnh cái cây khắc tên
thằng Củi cứ chập chờn đau đáu, thảm thiết như một tấm bia mộ. Vía cô cứ chạy
mãi vào những bụi gai, thịt da bị cào rách bươm, khản tiếng gọi “Củi ơi”. Dịu thức dậy, bông sầu đã rụng tả tơi, những bông sầu bầm lại như máu khô. Và
Vĩnh treo mình lửng lơ trên
cành sầu khẳng khiu, trơ trụi. Trên đỉnh núi không có thêm đỉnh núi, và Vĩnh
không muốn xuống núi, chẳng có gì chờ đợi anh ở đó.
Đỉnh núi mờ sương xào xạc gió, như đang day diết lại lời nguyền. Chỉ người phụ nữ
kia là không tin những cây sầu giết người. Cô xuống núi, một mình.
Nguồn: TTCT
TIN LIÊN
QUAN:
